Criteria voor congestieverzachters
Per 1 januari 2026 gelden nieuwe regels voor het maatschappelijk prioriteringskader. Op basis daarvan hebben de netbeheerders de basiscriteria voor congestieverzachters aangescherpt.
Nieuw prioriteringskader vanaf januari 2026
Netbeheerders kunnen ook na 1 januari 2026 maatschappelijke projecten voorrang blijven geven bij de toegang tot het volle stroomnet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft hiervoor een nieuw prioriteringskader vastgesteld. Het prioriteringskader bepaalt hoe netbeheerders de schaarse transportcapaciteit op het stroomnet verdelen. Initiatieven die zorgen voor meer ruimte op het net worden als eerste aangesloten. Daarna is er voorrang voor sectoren en activiteiten met een belangrijke maatschappelijke functie – zoals woningbouw, ziekenhuizen, scholen en defensie – zodat deze zoveel mogelijk doorgang vinden.
3 categorieën
De ACM heeft op basis van objectieve criteria bepaald welke functies voorrang krijgen Daarbij heeft de ACM getoetst of het uitblijven van extra transportcapaciteit zou leiden tot ernstige risico’s voor de nationale veiligheid, de continuïteit van belangrijke publieke diensten of het functioneren van de samenleving. Ook moet de activiteit een groot algemeen belang in Nederland dienen en mag er binnen de EU geen realistisch alternatief beschikbaar zijn. Het definitieve prioriteringskader behoudt de drie categorieën die de ACM in het eerdere prioriteringskader had ingevoerd. De categorien veiligheid en basisbehoeften zijn verder uitgebreid.
- Congestieverzachters – projecten die direct ruimte op het elektriciteitsnet maken. Hierdoor kunnen meer partijen gebruik maken van net.
- Veiligheid – projecten die essentieel zijn voor de nationale veiligheid, zoals ziekenhuizen, noodhulpdiensten, defensie en politie. Per 1 januari 2026 uitgebreid met zeer sensitieve technologieën, alarm- en waarschuwingsdiensten (zoals C2000) beveiligde communicatiekanalen, douane, verkeersveiligheid, ziekenhuizen, bloedvoorziening, RIVM, Europol en riool/afvalwater
- Basisbehoeften – projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften zoals woningbouw, onderwijs. Per 1 januari 2026 uitgebreid met openbaar vervoer, gedeelde huisvesting (bijvoorbeeld voor zorg of opvang), telecommunicatie en gasopslagen voor gasleveringszekerheid.
Criteria congestieverzachters (01-01-2026)
Tot nu toe bepaalde de datum waarop de transportaanvraag “compleet” was je positie op de wachtlijst. In de nieuwe situatie beoordelen de netbeheerders alle volledige aanvragen in een congestiegebied als groep. Er wordt gekeken naar het congestieverzachtend vermogen, het volume (MWh) en de vergoeding per MWh die wordt vraagt. De congestieverzachters die de meest effectieve en doelmatige oplossingen bieden, krijgen een marktconform aanbod in de vorm van een capaciteitssturingscontract (CSC) en een biedplichtcontract voor redispatch.
Uitgangspunten
- Je staat op de wachtlijst en kunt een significante bijdrage leveren aan het verminderen van congestie. Wanneer je de congestie niet verergert, maar ook niet vermindert, bent je geen congestieverzachter. Hiervan is sprake als je enkel het vermogen waarvoor je op de wachtlijst staat als flexibel aanbiedt. Voor bestaande klanten geldt: als je alleen het vermogen waarvoor je op de wachtlijst staat als flexibel aanbiedt, zonder extra congestie te veroorzaken, dan ben je geen congestieverzachter. Voor nieuwe klanten geldt een ander uitgangspunt: zij staan per definitie met hun volledige aangevraagde vermogen op de wachtlijst. Om als congestieverzachter te worden aangemerkt, moet dit volledige vermogen flexibel inzetbaar zijn. Alleen dan draag je daadwerkelijk bij aan het verminderen van congestie.
- Je kunt congestie verzachten door zowel minder gebruik te maken van het net, als door meer gebruik te maken van het net. Zolang het bijdraagt aan het oplossen van de congestie.
- De totale hoeveelheid vermogen die vrijgegeven wordt door een specifieke congestieverzachter moet getransporteerd kunnen worden via alle netten (inclusief het congestieneutrale vermogen) Dus zowel hoogspanning als middenspanning. Als dat niet het geval is, levert de inzet van de congestieverzachter geen extra ruimte op voor mogelijk nieuwe klanten. Daarom moeten alle netbeheerders akkoord geven op het toelaten van de congestieverzachter.
- Congestieverzachtende aanvragen die binnen een van tevoren door de netbeheerder aangegeven aanvraag-periode zijn ingediend, kunnen indien nodig door de netbeheerder(s) met elkaar vergeleken worden.
- Een congestieverzachter wordt meegeteld in de technische- en de financiële grens van congestiemanagement. Dat geldt zowel voor het congestieverzachtende vermogen als het vermogen wat is aangevraagd. Een congestieverzachter kan bijvoorbeeld niet worden ingepast als daarmee de technische of de financiële grens wordt overschreden.
Voorwaarden
- Voor het verlagen van de congestiepiek in de congestieperiode geldt een minimale hoeveelheid. Ben je aangesloten bij een regionale netbeheerder net, dan is dat 1.000 kW. Ben je direct aangesloten op het hoogspanningsnet van TenneT dan is dat 10.000 kW.
- Een congestieverzachter met assets die niet continu vermogen kunnen leveren moet aantonen dat hij over voldoende energievolume beschikt. Hierbij geldt als vuistregel voor voldoende energievolume minimaal 4 maal het aangevraagde vermogen.
- In gebieden waar ook TenneT op het hoogspanningsnet congestie heeft of verwacht, beoordeelt TenneT ook jouw aanvraag en kan het zijn dat je akkoord moet gaan met aanvullende eisen. Dit is nodig om te bewaken dat de voorgestelde maatregelen niet voor extra congestie zorgen op het hoogspanningsnet. Het kunnen aanbieden van congestiemanagementproducten aan de netbeheerder is noodzakelijk om de congestieverzachting te garanderen. Hiervoor vereist TenneT zowel een capaciteitsproduct als een congestiemanagementproduct.
- Op dit moment betreft een congestieverzachter één enkele aansluiting.
- Een congestieverzachter krijgt evenveel extra GTV als wordt aangeboden aan congestieverzachtend vermogen (ratio 1 op 1). Een hogere ratio dan 1:1 is toegestaan tot een maximum van 3 staat tot 1. Dat is alleen mogelijk als kan worden beargumenteerd dat het extra GTV technisch noodzakelijk is om het congestieverzachtend vermogen te kunnen leveren.
Inpassing congestieverzachter
- Eerst beoordelen de betrokken netbeheerders de impact van een potentiële congestieverzachter. Indien een aanvraag additionele transportcapaciteit vrijspeelt, zullen de netbeheerder en de congestieverzachter in gesprek treden over het leveren van congestiemanagementdiensten.
- Aanvragen die binnen een van tevoren door de netbeheerder aangegeven aanvraagperiode zijn ingediend, kunnen indien nodig, door de netbeheerder(s) met elkaar vergeleken worden op basis van de onderstaande onderdelen:
- De locatie (en daarmee effectiviteit) ten opzichte van het congestieknelpunt
- De aangeboden hoeveelheid congestieverzachtend vermogen (MW) en volume (MWh).
- Het startmoment waarop het aangeboden vermogen beschikbaar is en het moment waarop de Netbeheerder het congestieverzachtende vermogen nodig heeft.
- De periode waarin de congestieverzachter het aangeboden vermogen beschikbaar stelt aan de Netbeheerder.
- De prijs in €/MWh die de congestieverzachter vraagt voor de te leveren congestiemanagementdiensten aan de Netbeheerder.
Meer informatie
Kijk voor meer informatie op de website van je netbeheerder.