Criteria voor congestieverzachters | Partners in EnergieCriteria voor congestieverzachters | Partners in Energie
preferente-partij-administratie

Criteria voor congestieverzachters

Per 1 januari 2026 gelden nieuwe regels voor het maatschappelijk prioriteringskader. Op basis daarvan hebben de netbeheerders de basiscriteria voor congestieverzachters aangescherpt.

Nieuw prioriteringskader vanaf januari 2026

Netbeheerders kunnen ook na 1 januari 2026 maatschappelijke projecten voorrang blijven geven bij de toegang tot het volle stroomnet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft hiervoor een aantal wijzigingen doorgevoerd in het prioriteringskader. Het kader bepaalt hoe netbeheerders de schaarse transportcapaciteit op het elektriciteitsnet verdelen. Initiatieven die actief bijdragen aan het verminderen van netcongestie - congestieverzachters - krijgen als eerste prioriteit. Daarna krijgen sectoren en activiteiten met een belangrijke maatschappelijke functie voorrang, zoals woningbouw, ziekenhuizen, scholen en defensie. Zo kunnen deze activiteiten zoveel mogelijk doorgaan. 

Drie categorieën

De ACM heeft op basis van objectieve criteria bepaald welke functies voorrang krijgen Daarbij heeft de ACM getoetst of het uitblijven van extra transportcapaciteit zou leiden tot ernstige risico’s voor de nationale veiligheid, de continuïteit van belangrijke publieke diensten of het functioneren van de samenleving. Ook moet de activiteit een groot algemeen belang in Nederland dienen en mag er binnen de Europese Unie geen realistisch alternatief beschikbaar zijn. Het definitieve prioriteringskader behoudt de drie categorieën uit het eerste kader die de ACM in het eerdere prioriteringskader had ingevoerd. De categorieën veiligheid en basisbehoeften zijn verder uitgebreid.

  • Congestieverzachters – partijen die actief bijdragen aan het verminderen van netcongestie door flexibel (congestieverzachtend) vermogen beschikbaar te stellen. Daardoor ontstaat meer ruimte op het elektriciteitsnet voor andere gebruikers. 
  • Veiligheid – projecten die essentieel zijn voor de nationale veiligheid, zoals ziekenhuizen, noodhulpdiensten, defensie en politie. Per 1 januari 2026 is deze categorie uitgebreid met zeer sensitieve technologieën, alarm- en waarschuwingsdiensten, zoals C2000, beveiligde communicatiekanalen, douane, verkeersveiligheid, ziekenhuizen, bloedvoorziening, het RIVM en riool- en afvalwatervoorzieningen. 
  • Basisbehoeften – projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften zoals woningbouw, onderwijs. Per 1 januari 2026 is deze categorie uitgebreid met openbaar vervoer, gedeelde huisvesting (bijvoorbeeld voor zorg of opvang), telecommunicatie en gasopslagen voor gasleveringszekerheid.

Criteria congestieverzachters vanaf 1 januari 2026

Tot nu toe bepaalde de datum waarop de transportaanvraag compleet was de positie op de wachtlijst. In de nieuwe situatie beoordelen netbeheerders alle volledige aanvragen in een congestiegebied als één groep. Zij beoordelen hoe effectief en doelmatig een aanvraag bijdraagt aan het verminderen van congestie. Daarbij kunnen onder andere de locatie van het vermogen, de hoeveelheid flexibel vermogen (MW), het beschikbare energievolume (MWh), het startmoment, de beschikbaarheidsperiode en de gevraagde vergoeding per MWh worden meegewogen. De congestieverzachters die de meest effectieve- en doelmatige oplossingen bieden, krijgen een marktconform aanbod in de vorm van een capaciteitssturingscontract (CSC) en een biedplichtcontract voor redispatch. 

Uitgangspunten

  • Je staat op de wachtlijst en kunt aantoonbaar bijdragen aan het verminderen van congestie. Als je de congestie niet verergert, maar ook niet vermindert, ben je geen congestieverzachter. Voor bestaande klanten geldt dat alleen het flexibel aanbieden van het vermogen waarvoor zij op de wachtlijst staan niet voldoende is als dit geen extra ruimte op het net oplevert. Nieuwe klanten staan met hun volledige aangevraagde vermogen op de wachtlijst. Om als congestieverzachter te worden aangemerkt, moet dit volledige vermogen flexibel inzetbaar zijn en daadwerkelijk bijdragen aan het verminderen van congestie. 
  • Je kunt congestie verzachten door op de benodigde momenten minder of juist meer gebruik te maken van het elektriciteitsnet, zolang dit bijdraagt aan het verminderen van de congestie. 
  • De totale hoeveelheid vermogen die door de inzet van een congestieverzachter beschikbaar komt, inclusief het vermogen dat nodig is voorde eigen transportaanraag/groei/uitbreiding, moet via alle betrokken netten kunnen worden getransporteerd. Dit geldt voor zowel het hoogspanningsnet als het middenspanningsnet. Is dat niet mogelijk, dan ontstaat er geen extra ruimte voor nieuwe klanten. Daarom moeten alle betrokken netbeheerders instemmen met de toelating van de congestieverzachter. 
  • Netbeheerders kunnen congestieverzachtende aanvragen die binnen een vooraf aangegeven aanvraagperiode zijn ingediend, indien nodig met elkaar vergelijken op basis van vooraf vastgestelde criteria. 
  • Een congestieverzachter moet technisch en financieel inpasbaar zijn binnen de grenzen van congestiemanagement. Dit geldt voor zowel het flexibel vermogen als het aangevraagde vermogen. Inpassing is bijvoorbeeld niet mogelijk als daardoor een technische of financiële grens wordt overschreden. 

Voorwaarden

  • Voor het verlagen van de congestiepiek tijdens de congestieperiode geldt een minimaal vermogen. Bij een aansluiting op het net van een regionale netbeheerder is dit 1.000 kW. Bij een rechtstreekse aansluiting op het hoogspanningsnet van TenneT is dit 10.000 kW. 
  • Een congestieverzachter met installaties die niet continu vermogen kunnen leveren, moet aantonen dat er voldoende energievolume beschikbaar is. Als vuistregel geldt een energievolume van minimaal viermaal het aangevraagde vermogen. 
  • In gebieden waar TenneT congestie op het hoogspanningsnet heeft of verwacht, beoordeelt TenneT de aanvraag ook. Daarbij kunnen aanvullende eisen gelden. Dit is nodig om te voorkomen dat de voorgestelde maatregelen extra congestie op het hoogspanningsnet veroorzaken. Om congestieverzachting te borgen, moet de congestieverzachter congestiemanagementproducten aan de netbeheerder kunnen aanbieden. Landelijk netbeheerder TenneT stelt dat een congestieverzachter niet alleen capaciteit beschikbaar stelt, maar deze ook daadwerkelijk kan inzetten om het elektriciteitsnet op drukke momenten te ontlasten.
  • Op dit moment heeft een aanvraag voor een congestieverzachter betrekking op één aansluiting. 
  • Een congestieverzachter krijgt in eerste instantie evenveel extra gecontracteerd transportvermogen (GTV) als het aangeboden congestieverzachtende vermogen: een verhouding van 1 op 1. Een hogere verhouding is toegestaan tot maximaal 3 op 1, maar alleen als kan worden onderbouwd dat het extra GTV technisch noodzakelijk is om het congestieverzachtende vermogen te leveren. 

Inpassing congestieverzachter

  • Eerst beoordelen de betrokken netbeheerders de impact van een mogelijke congestieverzachter. Als de aanvraag extra transportcapaciteit vrijmaakt, gaan de netbeheerder en de congestieverzachter in gesprek over het leveren van congestiemanagementdiensten. 
  • Wanneer meerdere aanvragen met elkaar worden vergeleken, beoordelen netbeheerders deze op basis van vooraf vastgestelde criteria: 
  • De locatie en daarmee de effectiviteit ten opzichte van het congestieknelpunt; 
  • De aangeboden hoeveelheid congestieverzachtend vermogen (MW) en het beschikbare energievolume (MWh); 
  • Het startmoment waarop het aangeboden vermogen beschikbaar is in verhouding tot het moment waarop de netbeheerder dit vermogen nodig heeft; 
  • De periode waarin de congestieverzachter het aangeboden vermogen beschikbaar stelt aan de netbeheerder; 
  • De prijs in euro per MWh voor de te leveren congestie

Meer informatie
Kijk voor meer informatie over het aanvraagproces en de vervolgstappen op de website van je netbeheerder. 

Liander
Enexis
Stedin
TenneT
Coteq
Westland Infra
Rendo